Mistrzowska drużyna pokona drużynę mistrzów, złożoną z zawodników o wysokich, indywidualnych predyspozycjach. W jaki sposób stworzyć ekipę, która wygra każdy mecz? To pytanie, zadają sobie obecnie wszyscy trenerzy.


Z okazji Euro 2016 dr Dariusz Parzelski, psycholog sportu z Uniwersytetu SWPS, wyjaśnia znaczenie przygotowania mentalnego zawodników w procesie formowania zwycięskiej grupy.

Mistrzowska drużyna

Rolą sztabu szkoleniowego jest dobranie takich zawodników, którzy będą tworzyć monolit – zarówno na boisku, jak i poza nim. Osoby te nie muszą posiadać najwyższych indywidualnych umiejętności. To we współpracy tkwi ich siła. Na boisku gra jedenastu zawodników i ważne jest, żeby każdy z nich miał wspólny z drużyną cel i by stanowił istotny element zespołu, który umacnia pracę całej drużyny.

Różne osobowości i predyspozycje

Siła grupy tkwi w jej zróżnicowaniu. Ekipy złożone z osób o podobnych osobowościach, umiejętnościach piłkarskich lub predyspozycjach do radzenia sobie ze stresem, przeważnie nie mogą liczyć na zwycięstwo.

Jednym ze sposobów na zbudowanie mistrzowskiej drużyny jest dobranie zawodników w różnym wieku. Jeśli w zespole grają osoby z dużym, jak i niewielkim doświadczeniem kadrowym, wnoszą one tym samym zupełnie różne od siebie podejście do wielu aspektów pracy. Takie urozmaicenie w krytycznych momentach może okazać się kluczowe.

Współdzielone przywództwo

Dobrze funkcjonujące drużyny nie posiadają jednego lidera. Współcześnie mówi się nawet o współdzielonym liderowaniu. Polega ono na tym, że w zależności od konkretnej sytuacji przywództwo w grupie może przejąć każdy z zawodników. Nie jest istotne, czy jest to kapitan lub najlepszy zawodnik w ekipie. Zróżnicowana drużyna posiada członków o różnorodnych predyspozycjach. Dzięki temu, w sytuacjach trudnych lub nietypowych, pozostałe osoby z grupy mogą na chwilę przejąć funkcję lidera.

Trening umysłu

Przygotowanie mentalne obok fizycznego, technicznego oraz taktycznego, jest jednym z czterech filarów dobrego zawodnika. Podobnie jak pozostałe wymaga ćwiczeń. Psychiki mistrza nie buduje się w jeden dzień lub tydzień.

Proces ten polega bowiem na wyposażaniu zawodnika w różnego rodzaju umiejętności radzenia sobie ze stresem, efektywnej koncentracji czy formułowania właściwych celów. Jest to proces podobny do budowania wydolności fizycznej lub techniki i musi rozpocząć się na wiele tygodni przed rozgrywkami.

Prawdziwa praca nad motywacją zawodnika i jego siłą psychologiczną odbywa się w zaciszu gabinetu. W zależności od indywidualnych potrzeb zawodnika psycholog sportu dobiera odpowiednie metody wsparcia.

Media często koncentrują się na efektownych działaniach motywacyjnych, które odbywają się tuż przed meczem. Mogą być to seanse filmów motywacyjnych lub słuchanie pobudzającej muzyki. Należy jednak zaznaczyć, że stosowane w odosobnieniu mogą nie przynieść spodziewanych efektów. Dopiero działania, prowadzone tuż przed meczem, które są kontynuacją treningu mentalnego, mogą dać pożądane efekty. Mają one na celu aktywizację pamięci dobrych doświadczeń i stają się ostatnim ćwiczeniem przed występem.

Niezbędne wsparcie rodziny

Rodziny sportowe są rodzinami wyjątkowymi. Zawodnicy bardzo często wyjeżdżają na obozy, mecze i nie ma ich w domu, dlatego jej członkowie przyzwyczajeni są do życia w rozłące. Ważne jest, aby wykształcili zdolność do wspierania się na odległość. Chociażby za pomocą nowych mediów. Zdarza się też, że rodziny podróżują z zawodnikami, jednakże do tego typu praktyk trenerzy podchodzą bardzo różnie. Niektórzy z nich podczas pracy na obozach lub przed meczem zabraniają jakiegokolwiek kontaktu z bliskimi, nawet za pomocą technologii.

Podczas gdy inni prowadzą zupełnie inną politykę w tej kwestii. Nie istnieje jeden skuteczny sposób, który zadziałałby na wszystkich członków drużyny. Warto jednak zauważyć, że Kontakt z ludźmi, którzy mogą zapewnić wsparcie psychiczne jest bardzo istotny – zwłaszcza w czasie stresu wywołanego intensywnymi przygotowaniami i rywalizacją o miejsce w grupie. Osoby bliskie akceptują zawodników bezwarunkowo i mogą przynieść im chwile oddechu w tym ciężkim dla nich okresie.

Na drodze do stworzenia mistrzowskiej drużyny kluczowe jest zapewnienie jej członkom możliwie najwyższego komfortu psychicznego. Dzięki wielotygodniowej pracy z psychologiem zawodnicy mogą poczuć się silniejsi psychicznie. Zróżnicowanie ekipy przynosi efekty w sytuacjach kryzysowych i odciąża lidera.

Członkowie drużyny, ponieważ wiedzą, że mogą na sobie polegać, tworzą mocną grupę na boisku. A gdy mecz się zakończy, rolą rodziny i bliskich jest wytworzenie atmosfery pełnej akceptacji. Dopiero, gdy te wszystkie warunki są spełnione, zawodnicy maja szansę osiągnąć pełnię swoich możliwości podczas występów. Wtedy mają realną szansę w walce o tytuł mistrzów.

Dr Dariusz Parzelski, certyfikowany psycholog sportu PTP, Uniwersytet SWPS
Źródło: SWPS