Okres adolescencji, w sensie psychologicznym, jest jednym z najtrudniejszych etapów rozwoju w życiu człowieka. W tym okresie zaczyna kształtować się tożsamość młodego człowieka. Zmianie ulega sposób myślenia i patrzenia na relacje z innymi oraz otaczający go świat.

Nastolatek, który dotąd był silnie związany ze swoimi rodzicami i poddawał się ich woli, teraz zaczyna coraz częściej podejmować własne niezależne decyzje. Jednak, jak to zwykle bywa, początki są trudne i niejednokrotnie budzą wiele napięć i wątpliwości, zarówno w dorastającym człowieku jak i w osobach z najbliższego otoczenia. Często w tym okresie dochodzi do konfliktu na linii nastolatek –dorośli.

Zdarza się, że dorosłym brakuje zrozumienia dla konfliktów i potrzeb dorastającej osoby, tracąc cierpliwość uciekają się do sztywnego przestrzegania zasad i norm oraz kar za nieprzestrzeganie ich. W takich okolicznościach młoda osoba może czuć się odepchnięta przez najbliższych, co często sprzyja rozwojowi trudności natury psychicznej i zachowań destrukcyjnych (alkohol, agresja, samookaleczenia itp.).

Rodzice czując się bezsilni wobec zaistniałego problemu, czasem kierują się do psychologa/psychoterapeuty z nadzieją na uzyskanie pomocy i zażegnanie kryzysowej sytuacji. Często taka pomoc jest niezbędna i przynosi wiele korzyści, zarówno dla nastolatka, jego rodziców, jak i innych osób z którymi przebywa na co dzień.

W kontekście tych burzliwych zmian w okresie dojrzewania może pojawić się wątpliwość i pytanie, w jakich okolicznościach dobrze byłoby się skonsultować z psychologiem/psychoterapeutą. Zdarza się tak, że nastolatkowie sami proszą o taką wizytę, mając poczucie, że z czymś sobie nie radzą i jest im coraz trudniej.

Młodzi ludzie czasem sami umawiają się na wizytę albo proszą rodziców, aby im takie spotkanie z psychologiem zorganizowali. Nie należy bagatelizować tych próśb i zanim umówimy dziecko na wizytę, warto z nim porozmawiać, o co chodzi. Jednak często bywa tak, że dziecko nie mówi nam co się z nim dzieje, co przeżywa.

Po części jest to naturalne w tym okresie ponieważ, nastolatek chce być coraz bardziej niezależny od rodziców. Zatem na jakie obszary życia nastolatka powinniśmy  zwrócić szczególną uwagę i jakie zachowania mogą wzbudzić nasz niepokój? Można wyróżnić 4 takie sfery, które w tym okresie są szczególnie ważne:

-fizyczno-genetyczna- trudność z tego obszaru dotyczą zazwyczaj nieprawidłowego odżywiania się, niechęci do zaspokajania podstawowych potrzeb;

-poznawczo-emocjonalna- mówimy tutaj o zaniżonej samoocenie, postrzeganiu siebie jako zagubionego, poczuciu braku sensu, przy jednoczesnym przekonaniu, że rówieśnicy realizują swoje potrzeby i są aktywni;

-behawioralna- dotyczy często niskich osiągnięć szkolnych, problemów dyscyplinarnych, braku samokontroli, rezygnacji z indywidualności na rzecz konformizmu;

-sieć społeczna- dziecko ma trudności z nawiązywaniem więzi z rówieśnikami, ma przeświadczenie, że inni oczekują od niego dysfunkcjonalnych zachowań.

Nie zawsze dysfunkcja w tych obszarach oznacza patologię. Należy pamiętać, że jest to burzliwy okres rozwoju i czasowe zachwiania stanu emocjonalnego młodego człowieka jest czymś zupełnie normalnym. Problem pojawia się wówczas, gdy przez dłuższy okres czasu dostrzegamy określone trudności. Na przykład, gdy widzimy, że od kilku miesięcy nasze dziecko nie chce się z nikim spotykać, coraz mniej je albo z niewiadomych powodów jest agresywne.

Zasady psychoterapii młodzieży

Psychoterapia młodzieży w sensie technicznym nie różni się znacznie od psychoterapii osób dorosłych. Różnica polega na tym, że zasady terapii ustalane są zarówno z dzieckiem jak i jego rodzicem, bądź prawnym opiekunem. Rodzic/prawny opiekun musi wyrazić zgodę na psychoterapię.

W trakcie trwania terapii, rodzic może kontaktować się z psychologiem w sprawie swojego dziecka, jednak terapeuta w czasie takiego spotkania jest zobowiązany do zachowania tajemnicy zawodowej i nie może przekazywać informacji, które uzyskał podczas sesji terapeutycznej. Wyjątkiem są sytuacje, w których terapeuta dowiaduje się o zachowaniach zagrażających życiu, bądź zdrowiu nastolatka.

Psychoterapia młodzieży jest często trudnym procesem z uwagi na intensywność zmian i przeżyć w tym okresie oraz częstej niechęci nastolatka do współpracy z terapeutą. Utrudnieniem bywają również ingerencje rodziców, którzy oczekują szybkich efektów. Psychoterapia młodzieży podobnie jak psychoterapia osób dorosłych to na ogół długotrwały proces.

Jednak z uwagi na etap rozwoju i dynamikę zmian w dopiero co kształtującej się osobowości, dzięki psychoterapii możemy zapobiec wykształceniu się sztywnych i destrukcyjnych sposobów zachowania.

Podsumowując dotychczasowe rozważania można stwierdzić, że psychoterapia młodzieży nie tylko pomaga uporać się z aktualnym problemem, ale też zapobiega wykształceniu i utrwaleniu patologicznych cech zachowania, w kontekście relacji z innymi w przyszłości.

Bibliografia
Namysłowska, I. (2011). Psychiatria dzieci i młodzieży. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Wilk, M. (2014). Diagnoza w socjoterapii. Ujęcie psychodynamiczne. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

Autor: Damian Bobak
http://damianbobak.pl/
https://www.facebook.com/damianbobakpsychoterapiakatowice